Prof. Dr. Mehmet Şenoğlu

Baş ağrısı, hayatımızın bir noktasında neredeyse hepimizin yaşadığı, en yaygın sağlık şikayetlerinden biridir. Eczaneden alınan bir ağrı kesiciyle geçen basit bir baş ağrısından, günlük yaşamı felç eden kronik migrene kadar geniş bir yelpazede kendini gösterir. Bu noktada pek çok hasta şu soruyu sorar: "Baş ağrım için hangi doktora gitmeliyim? Beyin cerrahı baş ağrısına bakar mı?" Bu sorunun yanıtı, sanıldığından çok daha nüanslıdır.

Beyin ve sinir cerrahisi, beyin, omurilik ve periferik sinir sisteminin cerrahi tedavisini kapsayan bir uzmanlık alanıdır. Ancak beyin cerrahisi kliniğine başvuran hastaların önemli bir kısmı, cerrahiye gerek olmayan baş ağrısı şikayetiyle gelir. Peki bu hastalara nasıl yaklaşılır?

Baş Ağrısı Türleri: Genel Bir Bakış

Tıp literatüründe baş ağrıları temel olarak iki büyük kategoride incelenir: primer (birincil) baş ağrıları ve sekonder (ikincil) baş ağrıları.

Primer Baş Ağrıları

Başka bir hastalığa bağlı olmayan, bizzat kendisi hastalık olan baş ağrılarıdır. En sık görülen türler migren, gerilim tipi baş ağrısı ve küme baş ağrısıdır. Bu grubun yönetimi ağırlıklı olarak nöroloji uzmanlarının alanına girer; cerrahi genellikle söz konusu değildir.

Sekonder Baş Ağrıları

Altta yatan bir nedene — beyin tümörü, anevrizma, hidrosefali, Chiari malformasyonu, sinüs sorunları veya kafa travması gibi — bağlı olarak ortaya çıkan baş ağrılarıdır. İşte bu grup, beyin ve sinir cerrahisinin devreye girdiği alandır.

Beyin ve Sinir Cerrahisi Hangi Baş Ağrılarını Tedavi Eder?

Beyin ve sinir cerrahisi uzmanları, baş ağrısının arkasında cerrahi olarak müdahale edilebilecek bir neden bulunduğunda devreye girer. Bu nedenler arasında şunlar sayılabilir:

• Beyin tümörleri (iyi veya kötü huylu) ve kitle lezyonları 
• İntrakraniyal anevrizma ve arteriyovenöz malformasyonlar (AVM) 
• Subdural veya epidural hematom (kafa içi kanama) 
• Hidrosefali (beyin omurilik sıvısının birikmesi) 
• Chiari malformasyonu (beyin dokusunun omurga kanalına sarkması) 
• Kraniyosinostoz ve kafatası şekil bozuklukları 
• Spinal kökenli baş ağrıları (boyun fıtığı, servikal stenoz) 
• İntrakraniyal hipertansiyon (kafa içi basınç artışı) 
• Sinir sıkışmalarına bağlı nörojenik baş ağrıları

Hangi Belirtiler "Acil" Sayılır?

Baş ağrısının ne zaman acil bir duruma işaret ettiğini bilmek son derece önemlidir. Aşağıdaki "kırmızı bayrak" belirtileri, en kısa sürede bir uzmana ya da acil servise başvurmanız gerektiğini gösterir:

• Ani ve şiddetli başlangıç ("hayatımın en kötü baş ağrısı") 
• Ateş, ense sertliği veya döküntü eşliğinde baş ağrısı 
• Görme, konuşma veya denge bozukluğu ile birlikte baş ağrısı 
• Bilinç değişikliği veya bayılma 
• Kafa travması sonrası başlayan baş ağrısı 
• Geceleri uyandıran, yatarken artan baş ağrısı 
• 50 yaşından sonra ilk kez başlayan yeni tip baş ağrısı 
• Hafıza kaybı veya kişilik değişikliği eşliğinde baş ağrısı

Özellikle baş ağrısı saniyeler içinde zirveye ulaşıyorsa (tıpta "thunderclap headache" olarak adlandırılan bu tablo beyin kanamasının habercisi olabilir), tek taraflı göz ağrısı ve görme kaybı eşlik ediyorsa ya da kol-bacak güçsüzlüğü gibi yeni bir nörolojik belirti gelişiyorsa zaman kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır.

Tanı Sürecinde Neler Yapılır?

Beyin cerrahisi polikliniğine baş ağrısı nedeni ile başvuran hastalarda öncelikle ayrıntılı bir anamnez (tıbbi öykü) ve nörolojik muayene yapılır. Gerekli görülen durumlarda görüntüleme yöntemlerine başvurulur.

• Beyin MR (Manyetik Rezonans Görüntüleme), yumuşak doku patolojilerini göstermede üstündür; kontrast madde ile yapılan inceleme tümör ve enfeksiyon gibi lezyonları ortaya koyar. 
• Beyin BT (Bilgisayarlı Tomografi), özellikle akut kanama şüphesinde ilk tercih edilen hızlı bir yöntemdir. 
• MR Anjiyografi ve BT Anjiyografi ise anevrizma ile arteriyovenöz malformasyon gibi damar anomalilerinin değerlendirilmesinde kullanılır.

Migren İçin Beyin Cerrahına Gidilir mi?

Migrenin birincil tedavisi nöroloji uzmanlarının sorumluluğundadır ve ilaç tedavisi ön plandadır. Ancak nadir bazı vakalarda — özellikle ilaçlara dirençli kronik migrenlerde — cerrahi ya da nöroblokaj yöntemleri gündeme gelebilir. Botulinum toksin (Botoks) enjeksiyonları hem nörolog hem de nöroşirürji uzmanı tarafından uygulanabilir.

Bazı hastalarda periferal sinir baskılanması migrenin tetikleyicisi olabilir. Bu olgularda sinir dekompresyonu gibi cerrahi müdahaleler, araştırma aşamasında olan ve ümit vaat eden tedavi seçenekleri arasında yer almaktadır.

Peki Hangi Doktora Gitmeliyim?

Baş ağrınız kronik ama tanımlı bir patern izliyorsa (migren, gerilim tipi) ilk tercihiniz nöroloji uzmanı olmalıdır. Ani veya şiddetli bir nitelik taşıyorsa, nörolojik belirti eşlik ediyorsa ya da görüntülemede yapısal bir patoloji saptandıysa beyin cerrahisi uzmanına başvurmanız gerekir.

Baş ağrısı; beyin, damarlar, sinirler, boyun, sinüsler ve pek çok yapıyla ilişkili karmaşık bir semptomdur. En iyi yaklaşım her zaman disiplinler arası iş birliğidir. Herhangi bir şüphe durumunda erken başvuru en doğru karardır. Beyin ve sinir cerrahisi polikliniğimizde, baş ağrınızın kaynağına yönelik kapsamlı bir değerlendirme yapılarak size özel bir tedavi planı hazırlanmaktadır. Sağlığınızı şansa bırakmayın.

Tıbbi feragatname: Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Şikayetleriniz için mutlaka bir uzmana başvurunuz.

Prof. Dr. Mehmet Şenoğlu, Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı, İzmir