Prof. Dr. Mehmet Şenoğlu

Boyun fıtığı (servikal disk hernisi), boyun bölgesindeki omurlar arasında bulunan disklerin yırtılması veya yer değiştirmesi sonucu ortaya çıkan ciddi bir omurga rahatsızlığıdır. Günümüzde uzun süre bilgisayar başında çalışma, telefon kullanımı ve yanlış oturma alışkanlıkları nedeniyle boyun fıtığı görülme sıklığı hızla artmaktadır.

Beyin ve sinir cerrahisi pratiğimde sıklıkla karşılaştığım bir gerçek var: Hastalarımın büyük çoğunluğu boyun fıtığı belirtilerini başka rahatsızlıklarla karıştırarak geç kalıyor. Oysa erken teşhis, tedavi başarısını doğrudan etkileyen en önemli faktördür.

Önemli Not: Boyun fıtığı belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Aşağıdaki belirtilerden bir veya birkaçını yaşıyorsanız, vakit kaybetmeden bir beyin ve sinir cerrahisi uzmanına başvurmanızı öneririm.

1. Boyunda Kronik Ağrı ve Sertlik

Boyun fıtığının en yaygın ve ilk fark edilen belirtisi, boyun bölgesinde sürekli hissedilen künt veya keskin ağrıdır. Bu ağrı genellikle boyun hareketleriyle artar, özellikle başınızı öne eğdiğinizde veya yana çevirdiğinizde belirgin şekilde şiddetlenir.

Sabahları boyun tutulmasıyla uyanmak, boyun fıtığının erken dönem belirtileri arasında yer alır. Boyun kaslarında belirgin bir sertlik ve hareket kısıtlılığı yaşanır. Bu tür ağrılar birkaç günden uzun sürüyorsa mutlaka ciddiye alınmalıdır.

2. Kol ve Omuz Bölgesine Yayılan Ağrı

Boyun fıtığında fıtıklaşan disk, omurilik veya sinir köklerine baskı yaparak ağrının kollar ve omuzlara yayılmasına neden olur. Bu durum tıp dilinde servikal radikülopati olarak adlandırılır ve boyun fıtığının en karakteristik belirtilerinden biridir.

Ağrı boyundan başlayarak omuz, kol, dirsek ve hatta parmaklara kadar uzanabilir. Özellikle tek taraflı kol ağrısı boyun fıtığı açısından önemli bir uyarı işaretidir. Ağrı yanı sıra karıncalanma ve uyuşma da eşlik edebilir.

3. Ellerde ve Parmaklarda Uyuşma ve Karıncalanma

Boyun fıtığının sinir köklerine baskı yapması sonucunda ellerde ve parmaklarda uyuşma, karıncalanma ve his kaybı gibi belirtiler ortaya çıkar. Bu belirti, hastaların günlük yaşam kalitesini ciddi şekilde etkiler.

Özellikle ince motor becerilerde güçlük yaşanması (düğme ilikleme, kalem tutma, bardak kavrama gibi) boyun fıtığının ileri evre belirtilerindendir. Hangi parmakların etkilendiği, fıtığın hangi seviyede olduğunu gösterir: C5-C6 fıtığı başparmak ve işaret parmağını, C6-C7 fıtığı ise orta parmağı etkileme eğilimindedir.

4. Baş Ağrısı ve Baş Dönmesi

Boyun fıtığı, boyun bölgesindeki damar ve sinirlere baskı yaparak şiddetli baş ağrısına ve baş dönmesine yol açabilir. Özellikle ense bölgesinden başlayıp başın arkasına ve şakaklara doğru yayılan baş ağrıları, boyun fıtığı kaynaklı olabilir.

Bu tip baş ağrıları sıklıkla migren veya gerilim tipi baş ağrısıyla karıştırılır. Ağrının boyun hareketiyle artması ve ense gerginliğinin eşlik etmesi, boyun fıtığını düşündüren önemli ipuçlarıdır. Baş dönmesi, bulantı ve denge bozukluğu da görülebilir.

5. Kas Güçsüzlüğü ve Kavrama Gücünde Azalma

Boyun fıtığının omuriliğe veya sinir köklerine ciddi baskı yaptığı durumlarda, kol ve el kaslarında belirgin güçsüzlük gelişir. Bu durum servikal miyelopati belirtisi olabilir ve acil tıbbi değerlendirme gerektirir.

Elinizdeki nesneleri düşürme, şişe kapağı açamama, yazı yazarken zorlanma gibi yakınmalar ileri evre boyun fıtığı belirtileridir. Tedavi edilmezse kalıcı sinir hasarına yol açabilir. Bacaklarda güçsüzlük ve yürüme bozukluğu da eklenirse bu durum ciddi bir omurilik basısına (servikal miyelopati) işaret eder.

Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

Yukarıda saydığım belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız, özellikle belirtiler iki haftadan uzun sürüyorsa, giderek kötüleşiyorsa veya günlük aktivitelerinizi kısıtlıyorsa bir beyin ve sinir cerrahisi uzmanına başvurmanız gerekir.

Boyun fıtığı tanısı fizik muayene, nörolojik değerlendirme ve MR (manyetik rezonans) görüntüleme ile konulur. Erken teşhis edildiğinde boyun fıtığının büyük çoğunluğu cerrahi müdahale gerektirmeden fizik tedavi, ilaç tedavisi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle başarıyla tedavi edilebilir.

Acil Durum Uyarısı: Her iki elde birden uyuşma, yürüme bozukluğu, idrar veya dışkılama kontrolünde kayıp gibi belirtiler acil tıbbi müdahale gerektiren ciddi omurilik basısı işaretleridir. Bu durumda vakit kaybetmeden acil servise başvurunuz.

Boyun Fıtığı Tedavi Seçenekleri

Boyun fıtığı tedavisi hastanın belirtilerinin şiddetine, fıtığın boyutuna ve sinir basısının derecesine göre planlanır:

• Fizik Tedavi: Boyun kaslarını güçlendiren egzersizler, manuel terapi ve postür eğitimi ile ağrı kontrolü sağlanır.
• İlaç Tedavisi: Ağrı kesiciler, kas gevşeticiler ve antiinflamatuar ilaçlar ile belirtiler hafifletilir.
• Enjeksiyon Tedavisi: Epidural steroid enjeksiyonları ile sinir kökü çevresindeki iltihaplanma ve ağrı azaltılır.
• Cerrahi Tedavi: Konservatif tedavilere yanıt vermeyen veya ciddi sinir basısı olan hastalarda mikrodiskektomi veya yapay disk protezi uygulanabilir.

Boyun fıtığı, erken fark edildiğinde tedavisi oldukça başarılı olan bir rahatsızlıktır. Ancak belirtiler görmezden gelindiğinde sinir hasarı ve kalıcı fonksiyon kaybına yol açabilir. Bu yazıda anlattığım 5 kritik belirtiyi dikkate alarak vücudunuzun size gönderdiği sinyalleri doğru okuyabilirsiniz.

Sağlıklı günler dilerim.

Prof. Dr. Mehmet Şenoğlu Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı, İzmir